در تفسير عياشى از هشام بن حكم از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود رسول خدا ( ص ) در آن شب كه به معراج رفت هم نماز عشاء را در مكه خواند و هم نماز صبح را « 1 » . مؤلف : و در پاره اى از اخبار آمده كه آن جناب نماز مغرب را در مسجد الحرام خواند و بعد از آن برنامه معراجش شروع شد و ميان اين دو روايت منافاتى نيست ، هم چنان كه ميان نماز خواندنش قبل از معراج و واجب شدن نماز در شب معراج منافاتى نيست ، چرا كه نماز قبل از معراج واجب شده بود ، و ليكن جزئيات آن كه چند ركعت است تا آن روز معلوم نشده بود . باقى مىماند اين اشكال كه در روايات بسيارى آمده كه آن جناب از روز اول بعثتش نماز مىخواند ، هم چنان كه در سوره علق كه اولين سوره است فرموده : « أَ رَأَيْتَ الَّذِي يَنْهى عَبْداً إِذا صَلَّى - هيچ يادت هست آن كسى را كه نهى مىكرد بنده اى را كه نماز مىخواند » « 2 » رواياتى هم آمده كه آن جناب قبل از اعلام دعوتش تا مدتى با على « ع » و خديجه نماز مىخواند . و در كافى از عامرى از حضرت ابى جعفر ( ع ) روايت كرده كه فرمود : بعد از آنكه رسول خدا ( ص ) معراج رفت در مراجعت ده ركعت نماز بجا آورد هر دو ركعت به يك سلام ، و چون حسن و حسين ( ع ) متولد شدند رسول خدا ( ص ) به شكرانه خدا هفت ركعت ديگر زياد كرد و خداوند هم عمل او را امضاء فرمود ، و اگر در نماز صبح چيزى اضافه نكرد براى اين بود كه در هنگام فجر ملائكه شب مىرفتند و ملائكه روز مىآمدند . و چون خداوند دستورش داد تا در مسافرت نمازهايش بشكند رسول خدا « ص » همه را دو ركعتى كرد مگر مغرب را كه از آن چيزى كم نكرد در نتيجه شش ركعت را بر امتش تخفيف داد . و احكام سهو هم تنها مربوط به ركعتهايى است كه رسول خدا ( ص ) اضافه كرد و اگر كسى در اصل واجب يعنى در دو ركعت اول شك كند بايد نماز را از سر بگيرد « 3 » . مرحوم صدوق در كتاب فقيه به سند خود از سعيد بن مسيب روايت كرده كه : « وى از على بن الحسين ( ع ) پرسيده است ، چه وقت نماز بدين طريق كه امروز واجب است بر

--> ( 1 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 279 ، ح 11 . ( 2 ) سوره علق ، آيه 9 و 10 . ( 3 ) فروع كافى ، ج 3 ، ص 487 ، ح 2 .